Bê Bối Bán Hàng Nghìn Phụ Tùng Động Cơ Máy Bay Giả Gây Chấn Động Toàn Cầu

Hàng trăm máy bay ngừng bay, an toàn hàng không bị đe dọa nghiêm trọng

Một vụ bê bối nghiêm trọng trong ngành hàng không toàn cầu vừa được phanh phui, liên quan đến việc bán hàng nghìn phụ tùng động cơ máy bay giả cho các dòng máy bay phổ biến như Airbus A320 và Boeing 737, khiến hàng trăm máy bay phải ngừng hoạt động và làm dấy lên lo ngại lớn về an toàn bay.

Giám đốc AOG Technics nhận tội lừa đảo kéo dài 4 năm

Ngày 1/12, Jose Alejandro Zamora Yrala (37 tuổi) – Giám đốc điều hành công ty AOG Technics có trụ sở tại Anh – đã chính thức nhận tội bán phụ tùng động cơ máy bay giả trong một vụ lừa đảo kéo dài suốt 4 năm (2019–2023).

Theo Văn phòng Chống gian lận nghiêm trọng của Anh (SFO), hành vi này đã gây nguy hiểm cho an toàn công cộng trên phạm vi toàn cầu, buộc nhiều hãng hàng không phải đình chỉ khai thác và kiểm tra động cơ.

Yrala hiện được tại ngoại có điều kiện và sẽ ra hầu tòa tại Southwark Crown Court để tuyên án vào ngày 23/2 năm tới.

Phụ tùng giả được lắp vào động cơ CFM56

SFO cáo buộc rằng trong giai đoạn 2019–2023, Yrala đã bán hàng nghìn phụ tùng giả được lắp vào động cơ CFM56 – loại động cơ phản lực phổ biến được sử dụng trên Boeing 737 và Airbus A320.

Hậu quả là hàng nghìn chuyến bay bị trì hoãn hoặc hủy bỏ, khi các hãng hàng không buộc phải ngừng bay để kiểm tra, thay thế các bộ phận nghi ngờ không rõ nguồn gốc.

Khủng hoảng lan rộng trong ngành hàng không thế giới

Vụ việc bắt đầu bị phát hiện vào tháng 8/2023, khi các cơ quan quản lý hàng không châu Âu ban hành cảnh báo yêu cầu điều tra các bộ phận động cơ bị lỗi.

Chỉ hai tháng sau, quy mô thực sự của bê bối dần lộ rõ. Các hãng lớn như TUI, Virgin Australia và hầu hết các hãng hàng không lớn của Mỹ đều bị ảnh hưởng.

• Tháng 9/2023, hai máy bay của Virgin Australia buộc phải ngừng hoạt động

• Delta Air Lines cho biết một số động cơ sẽ phải đại tu do nghi ngờ sử dụng linh kiện giả

Cuộc khủng hoảng khiến chuỗi khai thác và bảo dưỡng máy bay toàn cầu bị gián đoạn nghiêm trọng.

Chân dung kẻ đứng sau bê bối

Người đứng sau vụ việc là Jose Alejandro Zamora Yrala, doanh nhân người Venezuela. Một công ty bảo dưỡng động cơ. Đến năm 2015, Yrala thành lập AOG Technics từ một căn nhà thuê giá rẻ tại Anh, liên tục thay đổi văn phòng. Và dần thâm nhập sâu vào mạng lưới phân phối phụ tùng máy bay toàn cầu.

Thủ đoạn tinh vi: làm giả giấy tờ an toàn

AOG Technics hoạt động như một nhà môi giới phụ tùng động cơ máy bay. Mua lại các động cơ cũ, sau đó làm giả các tài liệu an toàn chính thức để bán các bộ phận như hàng mới.

Công ty này chủ yếu buôn bán các phụ tùng nhỏ như:

• Bu lông

• Đai ốc

• Vòng đệm

• Bộ giảm chấn

• Phớt động cơ

Những bộ phận này không có số serie, khiến việc truy xuất nguồn gốc trở nên vô cùng khó khăn.

Theo ước tính, mỗi động cơ có thể chứa tới khoảng 570 linh kiện bị làm giả.

Lỗ hổng trong chuỗi cung ứng phụ tùng hàng không

Ông Steve Borrowdale, Giám đốc điều hành của nhà cung cấp phụ tùng Multiflight. Cho biết việc lén đưa phụ tùng giả vào động cơ phản lực là cực kỳ khó và đòi hỏi kỹ năng chuyên môn cao.

Chuỗi cung ứng phụ tùng hàng không bao gồm:

• Nhà sản xuất

• Nhà môi giới

• Nhà phân phối

Trong khi các nhà sản xuất và hãng khai thác chịu sự quản lý nghiêm ngặt. Các nhà phân phối lại ít bị giám sát, tạo ra lỗ hổng cho các hành vi gian lận tinh vi.

Bùng nổ hậu Covid và mảnh đất màu mỡ cho gian lận

Sau  Covid-19, nhu cầu bay quốc tế phục hồi mạnh, làn sóng mua sắm máy bay và phụ tùng. Sự thiếu hụt linh kiện đã vô tình tạo điều kiện cho các đối tượng kinh doanh phi đạo đức trục lợi.

Theo hồ sơ tại Companies House, AOG Technics tăng trưởng chậm trong giai đoạn 2015–2019. Nhưng bùng nổ mạnh sau đại dịch, trùng khớp với thời điểm ngành hàng không thiếu hụt phụ tùng nghiêm trọng.

Nguy cơ tiềm ẩn cho an toàn bay

Dù các phụ tùng giả trong vụ việc không thuộc nhóm linh kiện “tuổi thọ giới hạn”.  Những bộ phận chịu áp lực lớn nhất trong động cơ – nhưng giới chuyên gia cảnh báo rằng:

Trong ngành hàng không, chỉ một bu lông sai kích cỡ cũng có thể dẫn đến thảm họa. Cướp đi sinh mạng của hàng trăm hành khách.